เกาะสมุยกินอะไร
12 ของอร่อย จากซีฟู้ดริมหาดถึงแกงใต้

ของที่ควรกินเป็นอันดับแรกบนเกาะ — กุ้งเผาไฟถ่าน ปูม้านึ่ง หมึกย่าง หอยเชลล์อบเนย และปลากะพง/ปลาเก๋าเผาเกลือทั้งตัว จิ้มน้ำจิ้มซีฟู้ดเขียวเปรี้ยวเผ็ด ร้านส่วนใหญ่เป็นแบบเลือกจากตู้แช่แล้วชั่งกิโล แนวหาดบ่อผุด บางปอ ละไม และเฉวงมีให้เลือกตลอดสาย ร้านที่คนพูดถึงกันมาก เช่น สะเบียงเล ฝั่งละไมที่ทำซีฟู้ดสไตล์ใต้ และร้านริมหาดบางปออย่าง Bang Po Seafood ที่เสิร์ฟของทะเลตำรับคนเกาะ — เรื่องเดียวที่ต้องระวังคือราคา: ถามราคาต่อกิโลและดูตอนชั่งก่อนสั่งทุกครั้ง

จานที่บอกว่าคุณมาถึงภาคใต้แล้วจริงๆ — แกงส้มแบบใต้ (คนใต้เรียก แกงเหลือง) น้ำแกงสีขมิ้นเข้ม เปรี้ยวนำด้วยส้มแขก เผ็ดแรงแบบไม่ขอโทษใคร นิยมใส่ปลากะพง กุ้งสด หรือหน่อไม้ดอง กินกับข้าวสวยร้อนๆ ไข่เจียว และผักสดแกล้ม ร้านข้าวแกงใต้รอบเกาะ โดยเฉพาะแถวหน้าทอน แม่น้ำ และรอบตลาดแหลมดิน ตักโชว์เป็นถาดให้เดินชี้ได้เลย — บอกตรงๆ ว่าเผ็ดจริง สั่ง "เผ็ดน้อย" ได้ไม่ผิดกติกา

มื้อเช้าแบบคนเกาะที่ถูกและอร่อยที่สุด — เส้นขนมจีนนุ่มราด น้ำยาปักษ์ใต้ ที่เคี่ยวจากเนื้อปลาตำกับขมิ้นและเครื่องแกงใต้ รสเข้มเผ็ดร้อนกว่าน้ำยาภาคกลางชัดเจน (บางเจ้ามีน้ำยากะทิกับแกงไตปลาให้เลือกด้วย) เสิร์ฟคู่ ผักเหนาะ กองโต ทั้งถั่วงอก ถั่วฝักยาว แตงกวา ผักดอง ใครเจอสะตอหรือลูกเหรียงบนโต๊ะคือร้านใต้ตัวจริง ไปตลาดเช้าให้ไว ของหมดก่อนสาย

จานเบาๆ ที่คนใต้กินกันมาก่อนคำว่า "คลีน" จะดัง — ข้าวสวยโรยด้วย มะพร้าวคั่ว กุ้งแห้งป่น ตะไคร้ซอย ใบมะกรูดหั่นฝอย ถั่วฝักยาว มะม่วงดิบหรือส้มโอ (แล้วแต่ฤดู) แล้วราด น้ำบูดู น้ำปรุงจากปลาหมักรสหวานเค็มหอม คลุกให้ทั่วแล้วได้ครบทุกรสในคำเดียว สดชื่น เบาท้อง เข้ากับอากาศร้อนริมทะเลที่สุด หากินได้ตามร้านข้าวแกงและตลาดเช้า บางคาเฟ่บนเกาะก็จัดจานสวยให้ถ่ายรูปด้วย

ก่อนเป็นเกาะรีสอร์ต สมุยคือเกาะสวนมะพร้าว — ว่ากันว่ายุคหนึ่งส่งมะพร้าวขึ้นกรุงเทพฯ เดือนละเป็นล้านลูก และทุกวันนี้แนวมะพร้าวยังเป็นเส้นขอบฟ้าของเกาะอยู่ ของที่ต้องลองเรียงมา: น้ำมะพร้าวเจาะสด เย็นๆ ริมหาด ไอศกรีมมะพร้าว/กะทิ เสิร์ฟในลูกมะพร้าวอ่อนพร้อมท็อปปิ้งแบบไทยอย่างทับทิมกรอบหรือข้าวเหนียว ขนมกะทิตามตลาด และแกงกะทิใต้ที่หลายร้านยังคั้นจากมะพร้าวจริง หวานหอมกว่าที่ไหนเพราะตัดจากต้นบนเกาะนี่เอง

ไม่ใช่อาหารใต้แท้ (ต้นทางคืออีสาน) แต่เป็นเซตที่กินริมหาดแล้วเข้ากันที่สุดในประเทศ — ส้มตำครกใหม่ตำสดตรงนั้น ไก่ย่างถ่านหนังกรอบหอมควัน ข้าวเหนียวนึ่งร้อน บนเกาะมีลูกเล่นทะเลให้เลือกด้วย ทั้ง ตำไทยใส่กุ้งสด และ ตำปูม้า จากอ่าวไทย แผงส้มตำมีแทบทุกหาดและทุกตลาด สั่งเสร็จหาที่นั่งใต้ต้นมะพร้าวแล้วปล่อยให้ลมทะเลทำงาน

เมนูไทยคลาสสิกที่นักท่องเที่ยวทั้งโลกตามหา ที่สมุยได้เปรียบตรงวัตถุดิบ — กุ้ง หมึก และปลาส่งจากเรือประมงรอบเกาะแทบทุกเช้า ต้มยำกุ้งเลือกได้ทั้งน้ำใสซดโล่งกับน้ำข้นเข้มมัน ต้มข่าไก่หอมข่าอ่อนใบมะกรูด ผัดไทยกุ้งสดตัวโต บอกตรงๆ ว่าร้านในย่านท่องเที่ยวจำนวนมากปรับรสอ่อนลงให้ลูกค้าต่างชาติ ถ้าอยากได้รสจริงให้บอกว่า "เอาเผ็ดแบบคนไทย" หรือเลือกร้านที่คนไทยนั่งกันเยอะๆ

ย่านกินมื้อค่ำที่มีเสน่ห์ที่สุดของเกาะ — ห้องแถวไม้เก่าของหมู่บ้านชาวประมงบ่อผุดถูกแปลงเป็นร้านอาหาร บาร์ และร้านเล็กๆ เรียงเลียบหาดที่น้ำนิ่งเป็นพิเศษ มีตั้งแต่ซีฟู้ดไทย พิซซ่าเตาฟืน ไปจนบาร์บนทรายอย่าง Coco Tam's ที่นั่งบีนแบ็กจิบเครื่องดื่มดูพระอาทิตย์ตก และร้านไทยที่คนพูดถึงกันมานานอย่าง ครัวบ่อผุด (Krua Bophut) ราคาย่านนี้สูงกว่าตลาดแต่ได้บรรยากาศคุ้มกัน คืนวันศุกร์ทั้งย่านกลายเป็นถนนคนเดินที่ของกินแน่นทั้งซอย

เฉวงคือถนนอาหารนานาชาติของเกาะ — อิตาเลียน สเต๊กเฮาส์ เบอร์เกอร์ อินเดีย ญี่ปุ่น เรียงยาวทั้งสาย ขอพูดแบบเพื่อนบอกเพื่อน: มีร้านทำจริงจังอยู่ไม่น้อย (แกสโทรผับอย่าง The Larder มีแฟนประจำมานาน) แต่ก็มีร้านราคารีสอร์ตรสกลางๆ ปนอยู่มาก และโดยรวมอาหารฝรั่งแพงกว่าอาหารไทย 2–3 เท่า ถ้ามาเกาะใต้ทั้งที เราเชียร์ให้มื้อส่วนใหญ่เป็นอาหารใต้กับซีฟู้ด แล้วเก็บมื้อฝรั่งไว้สำหรับวันที่คิดถึงบ้านจริงๆ

อยากกินถูกและกินจริงต้องมาตลาด — ตลาดแหลมดิน กลางเฉวงคือตลาดสดที่คนเกาะจ่ายตลาดจริง เช้ามีขนมจีน-ข้าวแกง เย็นมีของย่างของทอด หน้าทอน มีแผงของกินรอบท่าเรือและตลาดช่วงเย็น ถนนคนเดินแม่น้ำ จัดคืนวันพฤหัส และคืนวันศุกร์คือ ถนนคนเดินหมู่บ้านชาวประมง ที่ใหญ่และสนุกสุดของเกาะ — ของเสียบไม้ ซีฟู้ดเผา ผลไม้ ของหวาน เดินกินได้ทั้งซอย (วันจัดอาจเปลี่ยนตามช่วงปี เช็กกับที่พักก่อนไป)

ข้ามฟากไปบนแผ่นดินใหญ่ สุราษฎร์ธานีคือจังหวัดผลไม้ตัวจริงของภาคใต้ — เงาะโรงเรียน จากอำเภอบ้านนาสารที่หวานกรอบจนเป็นตำนาน มังคุด ทุเรียน ลองกอง และจำปาดะ ถูกส่งลงเรือมาขายบนเกาะแทบทุกวัน หน้าผลไม้ใหญ่อยู่ราว เม.ย.–ส.ค. (คลาดเคลื่อนตามปี) ช่วงนั้นแผงผลไม้ที่แหลมดินและหน้าทอนของล้นแผง ราคาบนเกาะบวกค่าขนส่งนิดหน่อยแต่ยังถูกกว่าซูเปอร์มาร์เก็ตมาก นอกฤดูก็มีมะม่วง สับปะรด แตงโม กล้วย และมะพร้าวหมุนเวียนทั้งปี

ปิดมื้อแบบไทยให้ครบ — ข้าวเหนียวมะม่วง กะทิหอมมัน (อร่อยสุดหน้ามะม่วงราว เม.ย.–มิ.ย.) โรตี แป้งกรอบเนยเยิ้มกล้วยหอมตามแผงกลางคืน รากเดียวกับโรตีมุสลิมที่ฝังลึกในอาหารใต้ ขนมครก กะทิร้อนๆ ขอบกรอบกลางเยิ้มจากเตาตลาดเช้า กล้วยทอดกรอบ และขนมกะทิพื้นบ้านอีกเป็นแถว เกาะมะพร้าวทั้งที ของหวานกะทิคือของถนัด ส่วนสายกาแฟ เกาะนี้มีคาเฟ่วิวทะเลและร้านคั่วจริงจังเพิ่มขึ้นทุกปี