มื้อซีฟู้ดที่ดีที่สุดของสมุยมักไม่ได้อยู่ในเล่มเมนู แต่อยู่บนถาดน้ำแข็งหน้าร้าน — เดินดูของสดทั้งถาด ชี้ตัวที่ชอบ ชั่งกิโลตรงหน้า แล้วนั่งรอกลิ่นเตาถ่านโดยมีทรายอยู่ใต้เท้า คู่มือนี้พาเลือกเป็น สั่งเป็น และบอกตรงๆ ว่าทำยังไงไม่ให้โดนคิดเกิน
ลองนึกภาพนี้ — แดดเริ่มอ่อนลงเหนืออ่าวไทย ร้านริมหาดเริ่มยกถาดน้ำแข็งออกมาตั้งหน้าร้าน กุ้งลายเสือเรียงตัวเป็นแถว ปูม้ามัดก้ามวางซ้อนกัน ปลากะพงตาใสวางบนเกล็ดน้ำแข็ง หมึกสดผิวเป็นมันวาว คุณเดินดูช้าๆ ชี้ตัวที่อยากกิน คนร้านยกขึ้นตาชั่งให้เห็นตัวเลขตรงหน้า ถามว่าจะเอาเผาหรือนึ่ง แล้วคุณก็เดินไปนั่งโต๊ะที่ขาโต๊ะปักอยู่ในทราย ยี่สิบนาทีต่อมา กุ้งตัวที่คุณเพิ่งเลือกก็มาถึงพร้อมรอยไหม้จากถ่านและน้ำจิ้มซีฟู้ดเขียวจัดจ้าน — นี่คือวิธีที่เกาะสมุยกินทะเล และมันสนุกกว่าการเปิดเมนูสั่งเยอะ
สมุยเป็นเกาะกลางอ่าวไทยในเขตสุราษฎร์ธานี ของทะเลส่วนหนึ่งมาจากเรือประมงเล็กรอบเกาะและหมู่บ้านชาวประมงอย่างหัวถนน อีกส่วนข้ามฝั่งมาจากดอนสัก–สุราษฎร์ฯ ซึ่งขึ้นชื่อเรื่องหอยนางรมตัวโต ระบบ "เลือกตามน้ำหนัก" คือหัวใจของการกินที่นี่ ของวางบนถาดน้ำแข็งพร้อมป้ายราคาต่อกิโลกรัม คุณคุมเองทั้งความสด ขนาด และวิธีปรุง แต่ก็มีจุดที่ต้องรู้ทันอยู่บ้าง เช่น ป้ายที่เขียนราคาต่อขีดตัวเล็กๆ หรือร้านที่ไม่ติดราคาเลย เราจะพาไปทีละขั้น — และถ้าอยากเห็นภาพรวมของกินทั้งเกาะ ดู คู่มือของกินเกาะสมุย ควบคู่กัน
ทำตามลำดับนี้ที่ร้านปิ้งย่างริมหาด แล้วคุณจะได้ของสด ราคาแฟร์ และมื้อที่จบแบบไม่ขุ่นใจ
ชี้ที่ถาดน้ำแข็งได้เลย แล้วบอกร้านตามนี้ — ราคาเป็นช่วงคร่าวๆ ขึ้นกับขนาด ฤดู และทำเลร้าน
ไม่ใช่ทุกร้าน แต่รู้ทันไว้ก่อน แล้วมื้อนี้จะจบแบบสบายใจ
ขอพูดให้ชัดก่อน — ซีฟู้ดบนเกาะแพงกว่าฝั่งแผ่นดินใหญ่อยู่แล้วโดยธรรมชาติ ของส่วนหนึ่งต้องข้ามเรือมา ค่าเช่าที่ริมหาดก็สูง อันนี้แฟร์ แต่สิ่งที่ต้องระวังคือบางร้านในโซนนักท่องเที่ยว ตั้งราคาแบบเผื่อต่อ เขียนป้ายกำกวม หรือไม่ติดราคาเลย กรณีคลาสสิกคือป้ายราคาต่อขีด (100 กรัม) ตัวเล็กๆ ที่ทำให้ปลาตัวละพันกว่าบาทดูเหมือนหลักร้อย พอบิลมาค่อยช็อก ร้านตรงไปตรงมามีเยอะมาก แค่คุณต้องเลือกเป็น
อีกเรื่องคือ "ของสดวันนี้" — ช่วงมรสุมอ่าวไทย (ราว ต.ค.–ธ.ค.) คลื่นแรง เรือเล็กออกน้อยลง ของท้องถิ่นบางอย่างขาดตลาด ร้านอาจใช้ของแช่แข็งหรือของข้ามฝั่งแทน ซึ่งไม่ใช่เรื่องผิดอะไร แต่คุณมีสิทธิ์ถามว่า "วันนี้ตัวไหนของเข้าใหม่" ร้านที่ดีจะตอบได้ทันทีและชี้ให้ดู สุดท้ายเรื่องคนเชียร์หน้าร้าน — ถนนเลียบหาดเฉวงมีพนักงานยืนแจกเมนูเรียกแขกเป็นปกติ ไม่ได้แปลว่าร้านไม่ดี แต่ อย่าให้เสียงเชียร์ตัดสินแทนตา ดูถาดน้ำแข็ง ดูป้ายราคา แล้วเลือกด้วยตัวเอง
1
ย่านตึกไม้เก่าของหมู่บ้านชาวประมงบ่อผุดคือโซนมื้อค่ำที่บรรยากาศดีสุดของเกาะ ตกเย็นร้านริมน้ำจุดไฟ ตั้งถาดซีฟู้ดหน้าร้าน โต๊ะแถวหลังสุดอยู่บนทรายติดทะเล เหมาะมื้อยาวๆ ของคู่รักและคนอยากนั่งฟังคลื่น ราคาสูงกว่าโซนอื่นเล็กน้อยตามทำเล ถ้าตรงคืนวันศุกร์ ถนนทั้งสายกลายเป็นถนนคนเดินที่คึกที่สุดของเกาะ — ดูคู่มือ ตลาดนัด Fisherman's Village ประกอบ
2
หาดหลักของสมุยคือโซนที่ถาดน้ำแข็งเยอะที่สุด ร้านปิ้งย่างเรียงทั้งบนถนนเลียบหาดและบนหาดเอง ตัวเลือกเยอะสุด เดินเทียบราคาง่ายสุด และเปิดดึกสุด เหมาะคืนแรกที่เพิ่งถึงเกาะหรือคนพักโซนนี้อยู่แล้ว ข้อแลกคือเป็นโซนที่ราคา "เผื่อต่อ" และคนเชียร์หน้าร้านเยอะที่สุดด้วย ใช้เช็กลิสต์กันคิดเกินด้านบนให้ครบทุกข้อ แล้วจะเจอร้านดีๆ ได้ไม่ยาก
3
อยากได้ราคาท้องถิ่นกว่าและของจากเรือเล็กจริงๆ ให้ขับเลยโซนหลักออกไป หมู่บ้านชาวประมงหัวถนน (ใต้ละไมลงไปไม่ไกล) มีตลาดเช้าที่ของทะเลขึ้นจากเรือ ส่วนร้านนั่งกินที่คนพูดถึงบ่อยมานานคือ สะเบียงเล (Sabeinglae) แถวใต้ละไม รสใต้จัดจ้าน และ บางปอซีฟู้ด (Bang Por Seafood) ร้านเก่าแก่ริมทะเลฝั่งตะวันตกเฉียงเหนือ ทั้งคู่เป็นร้านนั่งกินมากกว่าเตาถ่านริมหาด ราคาท้องถิ่นกว่าโซนเฉวงชัดเจน