เรียงจากที่ใกล้ที่สุด ออกทะเลไปเจอของจริง
เรียงจากใกล้ไปไกล — บอกชัดว่าอันไหนไปเองได้ด้วยเรือโดยสาร อันไหนต้องลงทัวร์ และอันไหนต้องเผื่อเวลาทั้งวัน
1
เกาะข้างบ้านที่ใกล้ที่สุดและไปง่ายที่สุด — เรือเร็วจากสมุยถึงท่าท้องศาลาในเวลาแค่ 20–30 นาที คนทั้งโลกรู้จักพะงันจาก Full Moon Party ปาร์ตี้ริมหาดริ้นคืนพระจันทร์เต็มดวงที่คนนับหมื่นมาเต้นกันถึงเช้า แต่บอกตรงๆ ว่านั่นคือแค่มุมเดียวของเกาะ
อีกครึ่งหนึ่งของพะงันคือฝั่งเหนือที่เงียบมาก — หาดขวด (Bottle Beach) ที่ต้องนั่งเรือหางยาวหรือเดินป่าเข้าไป อ่าวท้องนายปานที่น้ำนิ่งเหมาะนอนเล่น และหมู่บ้านประมงโฉลกหลำที่มีร้านอาหารทะเลริมน้ำ เช่าสกูตเตอร์หรือเหมาสองแถวเที่ยวได้ทั้งวันแล้วกลับเรือรอบเย็น ถ้าตั้งใจมางาน Full Moon คืนงานมีเรือพิเศษวิ่งดึกแต่คนแน่นมาก หลายคนเลือกค้างที่พะงันไปเลย อ่านข้อมูลเกาะแบบเต็มที่คู่มือเกาะพะงัน
ภาพเกาะหินปูนเขียวๆ โผล่เรียงกันกลางทะเลที่เห็นในโปสเตอร์เที่ยวสมุย คือที่นี่ — อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะอ่างทอง 42 เกาะทางตะวันตกของสมุยราว 28 กม. ไฮไลต์คือทะเลใน (Talay Nai) ทะเลสาบน้ำเค็มสีเขียวมรกตกลางเกาะแม่เกาะที่ต้องเดินขึ้นบันไดไปดูจากด้านบน กับจุดชมวิวบนเกาะวัวตาหลับที่เห็นหมู่เกาะเรียงกันสุดสายตา แลกกับการปีนเขาที่เหนื่อยเอาเรื่อง
ทัวร์ส่วนใหญ่ออกเช้ากลับเย็น มีพายคายักลัดเลาะหน้าผา ดำน้ำตื้น และเวลานอนเล่นริมหาด ที่นี่ไม่มีเรือโดยสารประจำทาง ต้องไปกับทัวร์หรือเหมาเรือเท่านั้น และอุทยานปกติปิดช่วงมรสุมราว พ.ย.–ธ.ค. ทุกปี ก่อนเลือกเรือใหญ่หรือสปีดโบ๊ต อ่านรายละเอียดเต็มที่คู่มือหมู่เกาะอ่างทอง
3
ถ้าเป้าหมายคือโลกใต้น้ำ ข้ามไปเกาะเต่าเลย — เกาะเล็กๆ เหนือพะงันที่ขึ้นชื่อว่าเป็นจุดเรียนดำน้ำที่ค่าคอร์สถูกที่สุดแห่งหนึ่งของโลก น้ำใส ปะการังเยอะ และมีอ่าวให้ดำน้ำตื้นรอบเกาะ บางอ่าวเจอฉลามครีบดำตัวเล็กว่ายให้เห็นบ่อยๆ
ข้างกันคือเกาะนางยวน สามเกาะเล็กที่มีสันทรายขาวเชื่อมถึงกัน เดินขึ้นจุดชมวิวไม่กี่นาทีก็เจอวิวแบบในรูปนี้ ทริปวันเดียวจากสมุยทำได้สองแบบ — นั่งเรือ Lomprayah ไปเองรอบเช้ากลับรอบบ่าย เหลือเวลาบนเกาะ ~4–5 ชั่วโมง หรือซื้อทัวร์ดำน้ำตื้นที่พาเรือแวะตามอ่าวพร้อมอุปกรณ์ครบ บอกตรงๆ ว่าไป-กลับวันเดียวค่อนข้างรีบ ถ้าอยากเรียนดำน้ำจริงจังควรค้างที่เกาะ 2–3 คืน อ่านต่อที่คู่มือเกาะเต่า
เที่ยวเกาะจนพอแล้วอยากเปลี่ยนเป็นป่า? ฝั่งแผ่นดินใหญ่ของสุราษฎร์ธานีมีอุทยานแห่งชาติเขาสก ป่าฝนผืนใหญ่ที่ว่ากันว่าเก่าแก่กว่าป่าแอมะซอน ไฮไลต์ของทริปวันเดียวคือเขื่อนเชี่ยวหลาน (รัชชประภา) — ทะเลสาบสีเขียวล้อมด้วยเขาหินปูนสูงชะลูดที่หลายคนเรียกกันว่ากุ้ยหลินเมืองไทย นั่งเรือหางยาวลัดเลาะระหว่างเขา แวะกินข้าวเที่ยงบนแพกลางน้ำ ลงเล่นน้ำได้
จากสมุยต้องนั่งเฟอร์รี่ไปดอนสักก่อน (~1.5 ชม.) แล้วต่อรถอีก ~1.5–2 ชม. ทัวร์วันเดียวจากสมุยมีจริงแต่เป็นวันที่ยาวมาก (~12–13 ชม.) บอกตรงๆ ว่าถ้าจัดเวลาได้ ค้างแพกลางเขื่อนสัก 1 คืนคุ้มกว่าเยอะ ขากลับถ้ามีเวลาเหลือ ฝั่งเมืองสุราษฎร์ธานีก็มีตลาดกลางคืนและของกินใต้ให้แวะก่อนขึ้นเรือ