พระใหญ่ (วัดพระใหญ่) คือพระพุทธรูปทองปางมารวิชัยสูงราว 12 เมตรบนเกาะฟาน เกาะเล็กๆ ที่เชื่อมกับมุมตะวันออกเฉียงเหนือของสมุยด้วยถนนสั้นๆ ห่างสนามบินไม่กี่นาที — ขึ้นบันไดพญานาคไปไหว้พระและชมวิวอ่าวบางรัก แล้วขับต่ออีกราว 5 นาทีถึงวัดปลายแหลม วัดที่มีเจ้าแม่กวนอิม 18 พระหัตถ์ตั้งกลางบึงน้ำ เข้าฟรีทั้งคู่ (มีตู้รับบริจาค) และรวมกันเป็นครึ่งเช้าที่ดีที่สุดของฝั่งเหนือ
ถ้าให้เลือกภาพเดียวที่เป็น "หน้าตา" ของเกาะสมุย หลายคนนึกถึง พระใหญ่ (วัดพระใหญ่) — พระพุทธรูปทองปางมารวิชัยสูงราว 12 เมตร ที่ประดิษฐานอยู่บน เกาะฟาน เกาะเล็กๆ มุมตะวันออกเฉียงเหนือของสมุยซึ่งเชื่อมกับเกาะใหญ่ด้วยถนนสั้นๆ สร้างขึ้นราวปี 1972 และกลายเป็นแลนด์มาร์กที่เห็นได้ตั้งแต่ยังไม่เหยียบเกาะ — เครื่องบินที่ลดระดับลงสนามบินสมุยบินผ่านใกล้พอที่หลายไฟลต์จะเห็นองค์พระสีทองจากหน้าต่าง (ถ้านั่งถูกฝั่ง)
ตัววัดไม่ใหญ่และเดินไม่นาน แต่สิ่งที่ได้กลับไปคือภาพจำของเกาะ: บันไดพญานาคที่ทอดขึ้นไปหาองค์พระ ลานด้านบนที่มองเห็นอ่าวบางรักโค้งยาวและเครื่องบินขึ้นลงอยู่ไกลๆ ตลาดของฝากกับของกินเล่นเชิงบันได และห่างออกไปอีกราว 5 นาทีด้วยรถคือ วัดปลายแหลม ที่มีรูปปั้นเจ้าแม่กวนอิม 18 พระหัตถ์สีขาวตั้งกลางบึงน้ำ กับพระสังกัจจายน์องค์ยิ้มขนาดยักษ์ — สองวัดนี้อยู่ใกล้กันจนคนส่วนใหญ่ไหว้ต่อกันจบในครึ่งเช้าเดียว
ที่สำคัญคือเข้าฟรีทั้งคู่ (มีตู้รับบริจาคให้ทำบุญตามศรัทธา) และทำเลอยู่ "ระหว่างทาง" ของฝั่งเหนือพอดี: ห่างสนามบินไม่กี่นาที ติดหาดบางรัก ใกล้ Fisherman's Village บ่อผุด — จะแวะเป็นจุดแรกหลังเครื่องลง จุดสุดท้ายก่อนบินกลับ หรือคั่นกลางวันหาดก็ได้ทั้งนั้น ดูภาพรวมที่เที่ยวทั้งเกาะก่อนวางแผนได้ที่ รวมที่เที่ยวเกาะสมุย
เที่ยวสองวัดนี้ไม่ใช่แค่ลงจากรถ ถ่ายรูป แล้วไป — มันมีจังหวะของมัน: ขึ้นบันได ไหว้พระ ชมวิว เดินตลาด แล้วต่อไปวัดที่สองที่หน้าตาคนละแบบเลย
เคยเจอไหม — ไปวัดดังแล้วรู้สึกว่า "ก็แค่รูปปั้นใหญ่" เพราะรีบไปรีบกลับ สองวัดนี้ให้เวลามันสักครึ่งเช้า แล้วเดินตามจังหวะนี้: เริ่มที่วัดพระใหญ่ตอนแดดยังอ่อน ขึ้นบันได ไหว้พระ ยืนดูวิวอ่าวให้พอ ลงมาเดินตลาดเชิงวัด แล้วค่อยขับต่อไปวัดปลายแหลมที่บรรยากาศต่างกันคนละขั้ว — จากวัดบนเนินริมทะเล ไปเป็นวัดที่รายล้อมด้วยบึงน้ำและรูปปั้นสีจัด
ทางขึ้นเป็นบันไดที่มีราวเป็นพญานาคสองตัวทอดยาวขึ้นไปหาองค์พระ เดินไม่กี่นาทีก็ถึงลานรอบฐาน เดินวนรอบองค์พระได้เต็มวง มีระฆังเรียงให้เคาะ และมุมไหว้พระที่คนท้องถิ่นมาทำบุญจริงๆ ไม่ใช่แค่จุดถ่ายรูป — ขึ้นช้าๆ ได้ ไม่ชันมาก แต่แดดกลางวันแรง พกน้ำกับหมวกไว้ (ถอดหมวกตอนเข้าโซนไหว้)
ลานบนวัดคือจุดชมวิวฟรีที่ดีที่สุดจุดหนึ่งของฝั่งเหนือ — มองเห็นอ่าวบางรักโค้งยาว เรือหางยาวจอดเรียง น้ำทะเลอ่าวไทยสีเขียวอ่อน และเครื่องบินที่ค่อยๆ ลดระดับลงสนามบินสมุยอยู่ไกลๆ ช่วงเช้าแสงนุ่มถ่ายรูปสวยสุด ช่วงเย็นก็ได้แสงทองอีกแบบ
ห่างไปราว 3 กม. คือวัดปลายแหลม วัดที่งานรูปปั้นจัดเต็มรอบบึงน้ำ — เจ้าแม่กวนอิม 18 พระหัตถ์สีขาวองค์สูงตั้งกลางน้ำ พระสังกัจจายน์องค์ยิ้มขนาดยักษ์ และอุโบสถกลางบึงที่เดินสะพานเข้าไปได้ ซื้ออาหารปลาถุงเล็กๆ ให้อาหารปลาในบึงได้ด้วย เด็กๆ ชอบมาก
เชิงบันไดวัดพระใหญ่มีตลาดเล็กๆ ขายของฝาก เสื้อผ้า ของกินเล่น และน้ำมะพร้าวเย็นๆ (ราว ฿40–80 แล้วแต่ร้าน) เดินเพลินกว่าที่คิด และเพราะวัดอยู่ห่างสนามบินแค่ไม่กี่นาที หลายคนใช้เป็นจุดแวะสุดท้ายก่อนไฟลต์บ่าย หรือจุดแรกหลังเครื่องลงตอนที่ห้องพักยังเช็กอินไม่ได้
องค์พระประธานของวัดพระใหญ่เป็นพระพุทธรูปนั่งปางมารวิชัย (มือขวาแตะพื้นดิน) สีทองทั้งองค์ สูงราว 12 เมตร สร้างขึ้นราวปี 1972 บนเนินของเกาะฟาน องค์พระหันหน้ารับทะเล มองจากไกลก็เห็น มองใกล้ยิ่งใหญ่กว่าที่คิด ด้านหลังองค์พระมีวงล้อธรรมจักรทองเป็นฉาก ช่วงมีงานบุญหรือวันพระใหญ่ๆ วัดจะคึกคักเป็นพิเศษ — นี่คือวัดที่ยังใช้งานจริงของชุมชน ไม่ใช่ฉากถ่ายรูป เดินดูแบบให้เกียรติสถานที่ แล้วจะได้บรรยากาศที่ของจริงให้มากกว่ารูป
จากเชิงวัด บันไดพญานาคพาขึ้นสู่ลานรอบฐานองค์พระ ระหว่างทางมีระฆังให้เคาะตามธรรมเนียมทำบุญ ขึ้นถึงแล้วเดินวนรอบองค์พระได้เต็มวง ลานด้านบนเปิดโล่งเห็นวิวอ่าวบางรักและแนวชายฝั่งฝั่งเหนือทั้งแถบ วันฟ้าใสเห็นไกลถึงเกาะพะงัน ใครชอบถ่ายรูปเครื่องบิน ลานนี้ยังเห็นไฟลต์ที่ร่อนลงสนามบินสมุยตัดผ่านอ่าวเป็นระยะ — ฟรีทั้งหมด ใช้เวลาราว 45 นาทีถึง 1 ชั่วโมงก็ทั่ว
ลงบันไดมาคือตลาดเชิงวัด แผงของฝาก เสื้อผ้าสายทะเล เครื่องประดับ และของกินเล่นแบบไทยๆ ราคาคุยกันได้ ถัดออกไปคือหาดบางรัก (บางคนเรียกหาดพระใหญ่ตามชื่อวัด) หาดยาวน้ำตื้นที่เงียบกว่าเฉวงมาก นั่งร้านริมทะเลกินมื้อเที่ยงต่อได้เลย และใกล้ๆ กันมีท่าเรือบางรักที่มีเรือเร็วไปเกาะพะงันและเกาะเต่าในบางรอบ — ใครจะต่อเรือเที่ยวเกาะ แวะไหว้พระก่อนลงเรือคือจังหวะที่พอดี
ดาวของวัดปลายแหลมคือรูปปั้นเจ้าแม่กวนอิม (พระโพธิสัตว์แห่งความเมตตา) 18 พระหัตถ์ สีขาวองค์สูงที่กางพระหัตถ์เป็นรัศมีรอบองค์ ตั้งอยู่กลางบึงน้ำจนเหมือนลอยอยู่บนผิวน้ำ ยิ่งช่วงเช้าที่น้ำนิ่งจะได้เงาสะท้อนเต็มองค์ ถ่ายรูปมุมไหนก็ชัดเจนว่ามาที่นี่ — วัดนี้เข้าฟรีเช่นกัน มีตู้รับบริจาคและโซนไหว้ขอพรที่คนท้องถิ่นมากันจริง
อีกฝั่งของบึงคือพระสังกัจจายน์ (หลายคนเรียก "laughing Buddha") องค์สีขาวพุงกลมยิ้มกว้างขนาดยักษ์ นั่งล้อมด้วยเสาและซุ้มสีทองจัดเต็มแบบที่เด็กเห็นแล้วร้องว้าว ระหว่างสององค์ใหญ่มีอุโบสถกลางน้ำที่เดินสะพานสั้นๆ เข้าไปดูงานปูนปั้นและจิตรกรรมได้ เดินวนรอบบึงครบวงใช้เวลาราวครึ่งถึงหนึ่งชั่วโมง อย่าลืมแวะซื้ออาหารปลาให้อาหารปลาตัวโตๆ ในบึง — จุดโปรดของครอบครัวที่พาเด็กมา
สองวัดนี้เป็นวัดที่ใช้งานจริง ไม่ใช่สวนสนุก — เตรียมตัวนิดเดียว ทริปจะราบรื่นและให้เกียรติสถานที่ไปพร้อมกัน
กติกาเดียวกับวัดไทยทุกแห่ง: คลุมไหล่และเข่าทั้งชายและหญิง (เสื้อกล้าม/บิกินี่/กางเกงสั้นมากไม่เหมาะ) ถอดรองเท้าและหมวกก่อนขึ้นโซนไหว้พระ ไม่ปีนหรือพิงองค์พระและรูปปั้นเพื่อถ่ายรูป และลดเสียงในโซนที่คนกำลังไหว้ — ที่ทางขึ้นมักมีผ้าคลุมให้ยืมหรือเช่าในราคาเล็กน้อย แต่สะดวกสุดคือพกผ้าคลุมไหล่บางๆ ติดกระเป๋าไว้ตั้งแต่ออกจากที่พัก เสื้อคลุมตัวเดียวใช้ได้ทั้งสองวัด
เวลาที่ดีที่สุดคือ ราว 08:00–10:00 น. แดดยังไม่เผา คนยังน้อย แสงเช้าตกที่องค์พระทองสวยกว่าช่วงไหน กรุ๊ปทัวร์มักลงช่วงสายถึงบ่าย วัดเปิดช่วงกลางวันโดยประมาณ (ราว 07:00–18:00 น. เช็กหน้างานอีกครั้ง) — ข้อดีของโปรแกรมไหว้พระคือไม่ต้องพึ่งสภาพทะเล ฝั่งอ่าวไทยหน้าฝนหนักช่วง ต.ค.–ธ.ค. วันที่คลื่นแรงลงทะเลไม่ได้ สองวัดนี้คือแผนสำรองที่ดีที่สุดของฝั่งเหนือ แค่เผื่อร่มไว้ ดูจังหวะอากาศทั้งปีที่ ไปเกาะสมุยเดือนไหนดี
วัดทั้งสองอยู่มุมตะวันออกเฉียงเหนือของเกาะ ระหว่างสนามบินกับแหลมปลายแหลม — ที่พักแถบเหนือทั้งแถบไปถึงได้ใน 10–20 นาที
ใกล้สุดคือโซน บางรัก–ปลายแหลม–เชิงมน ที่อยู่ติดวัดในรัศมีไม่กี่นาที โซนนี้เงียบ ใกล้สนามบิน เหมาะกับคนที่อยากได้หาดสงบและไฟลต์เช้า ถัดมาคือ บ่อผุด / Fisherman's Village ราว 10 นาทีจากวัด ได้ทั้งร้านอาหาร คาเฟ่ และบรรยากาศเดินเล่นริมน้ำตอนเย็น ส่วนใครปักหลักที่ เฉวง ศูนย์กลางหาดหลักของเกาะ ขับมาไหว้พระราว 20 นาที — แวะเป็นครึ่งเช้าแล้วกลับไปลงหาดต่อได้สบาย
เราไม่แนะนำให้เลือกโรงแรมจากระยะถึงวัดอย่างเดียว เพราะสองวัดนี้ไปง่ายจากทุกโซนเหนืออยู่แล้ว — เลือกจากสไตล์หาดที่ชอบก่อน แล้ววัดจะเป็นของแถมที่แวะเมื่อไหร่ก็ได้ ดูภาพรวมโซนที่พักทั้งเกาะแบบเทียบกันชัดๆ แล้วค่อยตัดสินใจ
สองวัดอยู่มุมตะวันออกเฉียงเหนือของเกาะ ใกล้สนามบินและถนนรอบเกาะ ไปง่ายจากทุกหาดฝั่งเหนือ — บนเกาะสมุยไม่มีรถไฟหรือรถไฟฟ้า การเดินทางหลักคือรถยนต์ สกูตเตอร์ และสองแถว
08:00 น. — ถึงวัดพระใหญ่ตอนแดดอ่อน ขึ้นบันไดพญานาค ไหว้พระ เดินวนรอบองค์พระ ชมวิวอ่าวบางรัก
09:00 น. — ลงมาเดินตลาดเชิงวัด จิบน้ำมะพร้าวเย็นๆ สักลูก
09:30 น. — ขับต่อราว 5 นาทีไปวัดปลายแหลม ไหว้เจ้าแม่กวนอิม 18 พระหัตถ์ เดินรอบบึง ให้อาหารปลา
11:00 น. — เข้าบ่อผุด Fisherman's Village หาคาเฟ่หรือมื้อเที่ยงริมน้ำ
12:30 น. — กลับที่พัก ลงหาดช่วงบ่ายต่อได้ทั้งบ่าย
ต่อจากครึ่งเช้าด้านบน:
13:30 น. — บ่ายไปหาดเชิงมน หาดเงียบน้ำนิ่งใกล้วัด เล่นน้ำหรือนอนอ่านหนังสือใต้ร่ม
16:30 น. — แวะหาดบางรักหน้าวัดพระใหญ่ เก็บภาพองค์พระทองตอนแสงเย็นจากฝั่งหาด
17:30 น. — เข้า Fisherman's Village เดินเลนร้านเก่า รอพระอาทิตย์ตกริมน้ำ (คืนวันศุกร์มีถนนคนเดิน คนแน่นแต่สนุก)
19:00 น. — มื้อค่ำร้านริมทะเลที่บ่อผุด ปิดวันแบบฝั่งเหนือแท้ๆ
อยากร้อยทั้งเกาะเป็นทริปเดียว — วันหาด วันไหว้พระ วันทัวร์เกาะ — ดูแผนสำเร็จที่จัดจังหวะให้แล้วที่ เที่ยวเกาะสมุย 3 วัน และภาพรวมจุดเที่ยวทั้งหมดที่ รวมที่เที่ยวเกาะสมุย