น้ำตกที่ขึ้นชื่อว่า "เหยียบแล้วไม่ลื่น" เพราะหินปูนเคลือบแร่ทำให้เท้าเกาะ คุณจึงเดินปีนสวนสายน้ำขึ้นไปทีละชั้นได้จริง — เข้าฟรี อยู่ในป่าเงียบๆ ห่างจากเมืองราวชั่วโมงครึ่ง
ลองนึกภาพ: คุณยืนอยู่เชิงน้ำตกสีขาวนวลที่ไหลลดหลั่นลงมาเป็นชั้นๆ คนข้างหน้าคุณกำลังเดินเท้าเปล่าสวนสายน้ำ ขึ้น ไปสบายๆ เหมือนเดินขึ้นบันได ไม่ลื่นล้ม ไม่เกาะเชือกอะไรเลย นั่นคือสิ่งที่ทำให้ น้ำตกบัวตอง ต่างจากน้ำตกอื่นในเชียงใหม่ — มันเป็นน้ำตกไม่กี่แห่งในโลกที่ออกแบบมาให้เราปีนขึ้นได้จริง โดยธรรมชาติ
ความลับอยู่ที่เนื้อหิน น้ำที่ไหลผ่านน้ำตกบัวตองมีแร่ แคลเซียมคาร์บอเนต ละลายอยู่สูง เมื่อไหลเคลือบผิวหินมานานนับพันปี มันก่อตัวเป็นผิวหินปูนขรุขระคล้ายฟองน้ำแข็งที่ให้แรงเสียดทานสูงมาก เท้าเปล่าจึงเกาะติดแทนที่จะลื่น และเพราะแร่ชนิดเดียวกันนี้ ตัวหินจึงไม่มีตะไคร่เขียวลื่นๆ เกาะเหมือนน้ำตกทั่วไป คนเชียงใหม่เลยเรียกกันติดปากในภาษาอังกฤษว่า "Sticky Waterfall" หรือน้ำตกหนึ่งเหนียว
น้ำตกบัวตองอยู่ใน อุทยานแห่งชาติศรีลานนา อำเภอแม่แตง ห่างจากตัวเมืองเชียงใหม่ราว 60 กิโลเมตรไปทางเหนือ ใกล้ๆ กันมี น้ำพุเจ็ดสี (Nam Phu Chet Si) ซึ่งเป็นต้นน้ำผุดขึ้นจากใต้ดิน น้ำใสเย็นจนเห็นฟองแร่ลอยขึ้นมา ทั้งหมดนี้เข้าชมฟรี เป็นที่ที่คนเชียงใหม่พาครอบครัวมาปิกนิกวันหยุด มากกว่าจะเป็นจุดเที่ยวสายทัวร์
จากชั้นที่ปีนง่ายไปถึงน้ำพุเจ็ดสีต้นน้ำ — รู้ไว้ก่อนจะได้เที่ยวสนุกและปลอดภัย
หัวใจของที่นี่คือตัวน้ำตกที่ลดหลั่นลงมาราว 3 ชั้น สูงรวมประมาณ 100 เมตร ผิวหินเคลือบแร่ทำให้เท้าเกาะ คุณจึงเดินสวนสายน้ำขึ้นไปทีละชั้นได้ บางช่วงลาดเอียงนิดเดียวเดินสบาย บางช่วงชันขึ้นมีเชือกและราวเหล็กให้จับช่วยพยุง ค่อยๆ ไปไม่ต้องรีบ มือจับหินมือจับเชือกสลับกันไป
เหนือน้ำตกขึ้นไปคือน้ำพุเจ็ดสี ต้นน้ำที่ผุดขึ้นจากใต้ดินเป็นบ่อน้ำใสเย็น มองเห็นฟองแร่ลอยขึ้นมาจากก้นบ่อตลอดเวลา นี่คือแหล่งของแร่แคลเซียมคาร์บอเนตที่ทำให้น้ำตกข้างล่างมีผิวหินพิเศษ บรรยากาศร่มรื่นเหมาะนั่งพักและถ่ายรูป น้ำเย็นจนหลายคนแปลกใจ
ตรงทางเข้ามีลานโล่งร่มไม้พร้อมโต๊ะม้านั่งให้นั่งปิกนิก มีร้านอาหารตามสั่ง ส้มตำ ไก่ย่าง ก๋วยเตี๋ยว และของกินเล่นให้เติมพลังก่อนหรือหลังปีน มีห้องน้ำและจุดเปลี่ยนเสื้อผ้า เป็นเหตุผลที่ครอบครัวคนเชียงใหม่ชอบมาใช้เวลาทั้งช่วงบ่ายที่นี่
ถ้าไม่อยากปีนสวนน้ำ ก็มีบันไดและทางเดินในป่าเลียบข้างน้ำตกให้เดินขึ้น-ลงได้สบายๆ แวะดูน้ำตกเป็นจุดๆ ทางร่มครึ้มเดินเย็นสบาย เหมาะกับคนที่มากับผู้สูงอายุหรือเด็กเล็กที่ยังปีนไม่ไหว จะปีนขาขึ้นแล้วเดินบันไดขาลงก็ได้
แม้หินส่วนใหญ่จะเกาะเท้า แต่ก็ไม่ใช่ทุกตารางนิ้วจะปลอดภัย จุดที่มีตะไคร่เขียวเกาะ ใบไม้เปียกทับ หรือหินเรียบที่น้ำไม่ไหลผ่าน ยังลื่นได้อยู่ หลักง่ายๆ คือเหยียบตรงผิวขรุขระสีขาวที่มีน้ำไหลบางๆ จะเกาะดีที่สุด เลี่ยงคราบเขียวๆ และอย่ารีบ เด็กเล็กควรมีผู้ใหญ่จับมือตลอด
น้ำตกบัวตองไปได้ตลอดปี แต่ช่วงที่ดีที่สุดคือ หน้าหนาวถึงต้นหน้าร้อน ราวพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์ อากาศเย็นสบาย น้ำใส แดดไม่แรง ปีนสนุกที่สุด ส่วนหน้าฝน (มิถุนายน–ตุลาคม) น้ำจะแรงและขุ่นกว่า ผิวหินบางจุดมีตะไคร่มากขึ้น ต้องระวังเป็นพิเศษ — ไปได้แต่ปีนช้าๆ และเลี่ยงวันที่ฝนเพิ่งตกหนัก
เรื่องเวลา: ไป วันธรรมดา หรือ ไปเช้าๆ จะเงียบกว่ามาก วันหยุดสุดสัปดาห์คนเชียงใหม่มาปิกนิกเยอะ ช่วงสายถึงบ่ายต้นๆ คนจะแน่นที่สุด ถ้ามาช่วงบ่ายแก่ๆ แดดเริ่มอ่อน เดินถ่ายรูปสบายและคนเริ่มกลับ
ปีนเท้าเปล่าได้เลยเพราะหินเกาะเท้า แต่ถ้ากลัวเจ็บฝ่าเท้าหรือกังวลตรงจุดตะไคร่ ให้พก รองเท้าลุยน้ำพื้นยางกันลื่น ไปด้วย (รองเท้าแตะหนีบไม่เหมาะ เพราะหลุดง่ายระหว่างปีน) ใส่ชุดที่เปียกได้ เตรียมชุดเปลี่ยน ผ้าเช็ดตัว และถุงกันน้ำใส่มือถือ
อย่าลืม น้ำดื่ม ของกันยุง และครีมกันแดด เพราะเป็นพื้นที่ป่า ส่วนของมีค่า กล้อง กระเป๋าตังค์ ฝากไว้กับคนที่ไม่ปีนหรือเก็บในกระเป๋ากันน้ำสะพายแนบตัว เพราะระหว่างปีนสองมือต้องว่างไว้จับหินและทรงตัว
น้ำตกบัวตองอยู่ในโซนเดียวกับที่เที่ยวธรรมชาติทางเหนือของเชียงใหม่ หลายคนจัดทริปวันเดียวรวมกับ ปางช้างที่เลี้ยงแบบมีจริยธรรมในหุบเขาแม่แตง ช่วงเช้าไปดูและให้อาหารช้าง ช่วงบ่ายมาปีนน้ำตก พอดีกันวันเดียว
อีกเส้นที่นิยมคือเลยขึ้นเหนือไปทาง เชียงดาว แวะถ้ำเชียงดาวหรือดอยหลวงเชียงดาว เพราะอยู่บนทางหลวงสาย 107 เส้นเดียวกัน ถ้ามีรถส่วนตัวจะต่อจุดได้ลื่นไหล วางแผนออกจากเมืองแต่เช้าจะเที่ยวได้ครบโดยไม่ต้องรีบ
น้ำตกบัวตองไม่มีรถสาธารณะวิ่งตรงถึง ทุกวิธีจึงต้องอาศัยรถส่วนตัวหรือเหมาแบบใดแบบหนึ่ง — เส้นทางหลักคือทางหลวง 107 มุ่งหน้าเชียงดาว แล้วเลี้ยวเข้าทางอุทยานฯ ศรีลานนา
ทั้งธรรมชาติทางเหนือและทริปวันเดียวยอดฮิต — เลือกต่อจุดได้ตามวันที่มี